دو عنصر جدید وارد جدول تناوبی شدند

 

کشف عنصر 114 نخستین بار در سال 1999 اعلام شد. سپس در یک سری از آزمایشات پیچیده ای که دانشمندان آمریکایی و روسی در سالهای 2004 و 2006 انجام دادند شواهد محکمی دال بر وجود دو عنصر 114 و 116 به دست آمد.
دانشمندان پس از سه سال پژوهش، وجود دو عنصر 114 و 116 را تائید و این دو عنصر را به عنوان سنگین ترین عناصر شناخته شده رسما وارد جدول تناوبی کردند.

به گزارش خبرگزاری مهر، کشف عنصر 114 نخستین بار در سال 1999 اعلام شد. سپس در یک سری از آزمایشات پیچیده ای که دانشمندان آمریکایی و روسی در سالهای 2004 و 2006 انجام دادند شواهد محکمی دال بر وجود دو عنصر 114 و 116 به دست آمد.

اکنون پس از سه سال پژوهش تکمیلی و بازنگری تحقیقات گذشته، "کارگروه الحاقی کشف عناصر" این دو عنصر را رسما وارد جدول تناوبی کرد.

عناصر 114 و 116 سنگین ترین عناصری هستند که تاکنون کشف شده اند.

این دانشمندان موفق شدند با پرتاب هسته های کلسیم به اتمهای پلوتونیم که از 98 پروتون تشکیل شده است عنصر 114 که را "آن- ‌ان‌کادیوم" نام دارد مستقیماً به دست آورند.

همچنین برای ایجاد عنصر 116 با عنوان " آن- ‌ان‌هگزیوم" اتمهای کوریم را که در هسته خود 98 پروتون دارند با هسته های کلسیم که 20 پروتون دارند برخورد دادند.

تصویب یک عنصر چندان آسان نیست به طوریکه این کمیته پیش از این عناصر 113، 115 و 118 را مورد بررسی قرار داده بود اما هیچ یک از این سه عنصر از سوی این کارگروه تائید نشد.

همچنین نامگذاری عناصر 114 و 116 بسیار دشوار است. درحقیقت روسیه پیش از این پیشنهاد داده بود که نام "فلروویم" در بزرگداشت "گرگوری فلیوفف"، فیزیکدان روسی  برای عنصر 114 و نام "مسکوویم" برای عنصر 116 برگزیده شود.

سال گذشته عنصر 117 کشف شد. این عنصر هنوز رسما وارد جدول تناوبی نشده است. درحالی که عنصر 112 اوایل سال 2010 وارد جدول تناوبی شد و در بزرگداشت کوپرنیک به صورت "کوپرنیکیوم" نامگذاری شد.

براساس گزارش io9، ورود عناصر 114 و 116 به جدول تناوبی راه را برای تائید عناصر 120 و 126 باز خواهد کرد

توليد طلاي‌ مايع توسط محققان ايراني!

اسانس گل رز ماده اوليه صنايع عطر سازي در دنياست و هر کيلو از اين اسانس بيست ميليون دلار ارزش دارد. از اين رو، امروز از آن به عنوان طلاي مايع ياد مي شود.
اسانس گل محمدي مواد اوليه کارخانه هاي عطرسازي در دنياست که هر کيلوگرم آن در دنيا بيست ميليون دلار مبادله مي شود. از اين رو، دانشگاه کاشان با طراحي و ساخت دستگاه تقطير مداوم و تدوين نقشه راهبردي اقدام به توليد اين فراورده از گل محمدي کرده است.

به گزارش مهر، گل محمدي يا «رز» درختچه اي است با ارتفاع 1.5 تا 3 متر که ساقه هاي متعدد و افراشته و خاردار دارد. اين درختچه داراي پنج تا هفت برگچه است که حاشيه اين برگچه ها، دندانه اي اره شکل بوده و به رنگهاي قرمز، صورتي و سفيد يافت مي شود.

گل رز 40 تا 60 گلبرگ دارد و ميوه هاي آن تخم مرغي واژگون به طول 2.5 سانتيمتر مي باشد.
 
اين گل براي رشد به آب کمي نياز دارد. از اين رو، علاوه بر کاشان، در استانهاي خراسان رضوي، سمنان، اردبيل، آذربايجان شرقي و غربي، زنجان، کرمانشاه، فارس و کرمان نيز کشت مي شود.
 
اين گل براي نخستين بار در ايران کشت شد و سپس به ترکيه و دمشق و از آنجا به بلغارستان رفت. يکي از مهمترين محصول اين گل توليد اسانس است که هر چند خاستگاه اوليه اين گياه در ايران است، امروزه بلغارستان، تنها کشور صادرکننده اسانس گل محمدي در دنياست.
 
اسانس گل رز ماده اوليه صنايع عطرسازي در دنياست و هر کيلو از اين اسانس، بيست ميليون دلار ارزش دارد. از اين رو، امروز از آن به عنوان طلاي مايع ياد مي شود.  
 
اين در حالي است ايران توانايي توليد پانزده هزار هکتار گل محمدي را دارد، ولي بلغارستان با دو هزار هکتار کشت گل رز، سالانه هزار و پانصد کيلوگرم اسانس گل رز توليد و صادر مي کند.
 
با توجه به اهميت اقتصادي اين گل دانشگاه کاشان گام هايي در جهت فراوري اين گياه برداشته که از آن جمله، مي توان به توليد دستگاه تقطير مداوم اشاره کرد. با استفاده از اين دستگاه، اولين اسانس گل محمدي توليد و در مراسمي از آن رونمايي شد.

اين دانشگاه همچنين آزمايشگاه کنترل کيفيت اسانس گل محمدي را راه اندازي کرد تا توليدات بر اساس استاندارهاي جهاني باشد؛ افزون بر آنکه اسانس هاي توليد شده عاري از ميکروب و باکتري باشد.
 
علاوه بر اين، دانشگاه کاشان براي استفاده از کليه ظرفيت هاي کشور براي توليد اسانس اقدام به تدوين نقشه راهبردي «گل محمدي» کرد که در آن به ترسيم وضعيت موجود توليد گل محمدي و فرآورده هاي آن، وضعيت جهاني توليد اين گياه و بررسي وضعيت مطلوب توليد اين گياه و فرآورده هاي آن در کشور پرداخته است.
 
بنا بر نظر کارشناسان توليد فرآورده هاي گل رز به روش ارگانيک (کشت بدون سموم کشاورزي) در دنيا ارزش فراواني دارد که با توجه به کشت پراکنده اين گياه در کشور ظرفيت هاي مناسبي براي توليد ارگانيک گل محمدي در کشور وجود دارد. توليد ارگانيک گل رز باعث توليد فرآورده هاي خالص مي شود که در اين نقشه براي توسعه کشت ارگانيک اين گياه برنامه هاي راهبردي پيش بيني شده است

نمونه سوالات شیمی 1-خرداد ماه

 

نمونه سوالات شیمی 1

 

تبریک شیمیایی روز معلم!!

یک متن زیبا تقدیم به دبیران شیمی!
از طرف یکی از دانش آموزان دبیرستان هدی.سوم تجربی 

به نام خدا
مهر شما گرافیت وجود مرا الماس کرد.
من از با شما بودن چیزی فراتر از استوکیومتری زندگی و مولاریته ی شادی ها آموختم.
امیدوارم کلویید زندگیتان همواره شفا و معادلات زندگیتان موازنه شده باد و محلول زندگیتان از عشق و محبت فراسیر شده باشد

با بیشترین درصد خلوص دوستتان دارم و با بالاترین غلظت مولال"روزتان مبارک"

             12 اردیبهشت 1390 هنگامه.ت

اصول و فنون طراحی سؤال

1) اصولي كه بايد قبل از طراحي سؤال به آن توجّـه شود :

1-1. در طراحي آزمون بايد ويژگي‌هاي دانش آموز مد نظر باشد و تعداد سؤال و بسته پاسخ يا باز پاسخ بودن آزمون با توجّه به آنها در نظر گرفته شود.

1-2. در طراحي آزمون به بارم بندي و بودجه بندي كتاب توجّه شود.

1-3. هدف‌ کلی آزمون مشخص شود و با توجّه به هدف، نوع آزمون( مسابقه ،آزمون پيشرفت....) تعيين گردد.

1-4. اهداف آموزشي مورد نظر درجدول مشخصات درج گردد. در صورت امكان هدف نويسي توسط چند معلّم و طرّاح انجام شود . دقّت شود ، در كل آزمون اهداف كم ارزش ملاك عمل قرار نگرفته و سؤال پيش پا افتاده داده نشود.

1-5. براساس بندهاي يك تا چهار جدول مشخصات كامل گردد.

1-6. طبقات حيطه‌ي شناختي مورد انتظار . در جدول مشخصات درج شود.

ادامه نوشته

حسگرهایی برای تشخیص کلر در دمای اتاق ساخته شد

گروهی از محققان متوجه شده اند که نانو‌فیلم‌های اکسید قلع(SnO2) که مقداری ناخالصی آنتیموان(Sb) دارند، حتی در دمای اتاق هم می‌توانند ظرف مدت بسیار کوتاهی وجود گاز کلر را تشخیص دهند.

 

به گزارش پایگاه اینترنتی فناوری نانو، گاز کلر کاربردهای صنعتی متعددی دارد؛ اما در عین حال اگر در محیط زیست رها شود بسیار خطرناک خواهد بود.
مقدار ۱۵ ppm این گاز موجب سوزش گلو و مقدار ۱۰۰۰ ppm آن کشنده است. هم اینک برای تشخیص وجود کلر در محیط، از حسگرهای گازی مقاومتی استفاده می‌شود.
اگر چه هزینه تولید این حسگرها بسیار پایین است، اما در دماهای معمولی زمان پاسخ کندی دارند.
اخیراً جمعی از محققان آمریکایی متوجه شده اند نانو‌فیلم‌های اکسید قلع (SnO2) که مقداری ناخالصی آنتیموان(Sb) دارند، حتی در دمای اتاق هم می‌توانند ظرف مدت بسیار کوتاهی وجود این گاز را تشخیص دهند.
مقدار تنها ۱/۰ درصد ناخالصی آنتیموان نه تنها حساسیت بالایی نسبت به گاز کلر ایجاد می‌کند؛ بلکه می‌توان گازهای برم، هیدروژن، آمونیاک، مونوکسید نیتروژن، اکسید نیتروژن، HCl و CHCl3 را هم به کمک آن آشکار کرد.
آنها برای ساخت این فیلم دو گرم اکسید قلع را ـ که دارای ناخالصی آنتیموان بود ـ با ۵/۰ میلی‌لیتر اتیل سیلیکات ۴۲ درصد در اتانول اسیدی‌شده مخلوط کرده، با قرار دادن آن تحت فشار۵۴۶۳ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع، تکه‌ای به قطر ۱۳ میلی‌متر و ضخامت۸۰۰ µm به دست آوردند.
سپس آن را تا دمای۴۵۰ درجه سانتی گراد ، به مدت سی دقیقه حرارت دادند و محصول نهایی را روی یک قطعه شیشه قرار دادند و در نهایت با استفاده از رنگ رسانای نقره‌ای یک اتصال مسی روی آن ایجاد کردند.
با این کار حساسیت نمونة اولیه این حسگرهای گازی ـ که قبلا ۲ ppm بود ـ به ۵۰۰ ppb افزایش یافت و با فرآوری‌های الکترونیکی بیشتر می‌توان آن را حتی تا ۱۰۰ ppbهم رساند.
نتایج تحقیق این محققان در نشریه Nanotechnology منتشر شده ‌است .

منبع : ایرنا

مطالبی چند پیرامون عدد آووگادرو

 آووگادرو ، با استفاده از قانون فاراده که مقدار الکتریسیته لازم برای آزاد کردن یک یون گرم +H را ۹۶۴۸۷ کولن بدست آورده بود و با استفاده از بار الکترون ، این عدد را بدست آورد. زیرا ۹۶۴۸۷ کولن الکتریسیته برای آزاد کردن یک مول الکترون مصرف می شود. پس :

 

N=96487 / (1.6021*10-19)  = ۶٫۰۲۲۵*۱۰۲۳

مطالبی چند پیرامون این عدد:

شیمیدانها همیشه از عدد آووگادرو استفاده می کنند؛ زیرا یک شیمیدان بر اهمیت این عدد واقف بوده و می داند که به چکار می آید.آیا تا بحال به این فکرکرده اید که:

 

این عدد از کجا آمده؟

آیا آووگادرو خودش همه محاسبات رو انجام داده ؟

ممکنه که این عدد یک عدد قرار دادی باشه؟

چطوری آنرا اندازه گیری کرده اند؟

 

برای دریافت پاسخ به ادامه این نوشتار توجه کنید.

 

آماده ئوآووگادرو(Amadeo Avogadro ) (1776-1856) صاحب فرضیه آووگادرو در سال ۱۸۱۱ همانی است که به همراه استانیس لائو (Stanislao Cannizzaro)[ صاحب قانون گای لوساک (Gay-Lussacs)] کلیه شبهات مربوط به مقیاس وزن اتمی را در کنفرانس کارسرو(Karlsruhe ) به ظرافت تمام از میان برداشتند.

بله عدد آووگادرو عنوانی است که به افتخار محاسبه تعداد اتمها ؛ ملکولها و ….موجود در یک گرم مول از هر ماده شیمیایی به او داده شد. البته شایان ذکر است که چنانچه واحد جرم را عوض نمایید ( مثلا پوند مول بگیرید) مقدار عدد آووگادرو دیگر ۱۰۲۳*۶٫۰۲۲ نخواهد بود.

اولین کسی که تعداد مولکولهای جرمی مواد را محاسبه نمود جوزف لاشمیت( Josef Loschmidt)( (1821-1895) دبیر یکی از دبیرستانهای استرالیا بود. وی در سال ۱۸۶۵ با استفاده از تئوری جدید جنبش ملکولی (KMT) تعداد ملکولهای موجود در یک سانتی متر مکعب از ماده گازی شکل ، تحت شرایط متعارفی دما و فشار را محاسبه و مقدار آنرا ۱۰۱۹*۲٫۶۶ بدست آورد. معمولا این عدد را ثابت لاشمیتز می نامند. این مقدار در سایتNIST به میزان ۲٫۶۸۶ ۷۷۷۵ x 1025 m-3 آورده شده است.

 

برای اولین بار چه وقت عدد آووگادرو بکار گرفته شد؟

بنظر می رسد که اولین بار در سال ۱۹۰۹ و در مقاله ای تحت عنوان : حرکت برآونی و واقعیت ملکولی(Movement and Molecular Reality) که به قلم جین باپتیس جین پرین (Jean Baptiste Jean Perrin (b. Lille, France, 30.9.1870-d. New York, 17.4.1942.) نوشته شده این تخصیص صورت گرفته است. این مقاله در( Annals De Chimie et de Physique ) از فرانسه به انگلیسی توسط فردریک سودی(Fredric Soddy ) ترجمه شده و هم اکنون نیز در دسترس است.

پرین همان کسی است که در سال ۱۹۲۶ جایزه نوبل فیزیک را بواسطه کار بر روی عدم پیوستگی ساختار ماده و خصوصا کشف تعادل ته نشینی (sedimentation equilibrium) از آن خود نمود. نام پرین برای بسیاری از کسانیکه با محاسبات دینامیک ملکولی سروکار دارند آشناست زیرا بسیاری از این روشها توسط وی توسعه داده شده است. در مقاله پرین او گفته که : این عدد ثابت N ، ثابتی است جهانی که مناسب است آنرا ثابت آووگادرو درنظر بگیریم.

در مراسم اهدا جایزه نوبل در سال ۱۹۲۶ در باره کار پرین گفته شد که :

شاید بتوان گفت که در این کار که ما آنرا خلاصه نموده ایم ؛ پرین بطور غیر مستقیم به وجود ملکولها اشاره نموده است. همانطور که از مشاهده مستقیم در ک می کنیم ، ذرات میکروسکپی موجود درمایع ، هیچگاه در حال استراحت نیستند. آنها بطور دائم در حرکتند ، حتی در شرایط کامل تعادل بیرونی ، دمای ثابت و …

تنها توضیح انکار ناپذیر برای این پدیده ، انتساب حرکت ذرات به شوکهای تولیدی از سوی ملکول خود مایع است. انشتین تئوری ریاضی این پدیده را قبلا عنوان نموده بود. اولین دلیل تجربی این تئوری توسط فیزیکدان آلمانی سدیگ (Seddig) بیان شده است. بعد از وی ؛ دو دانشمند بطور همزمان بر روی این مسئله کار کرده اند. یکی از انها پرین و دیگری ودبرگ (Svedberg) بود. ما تنها به پرین می پردازیم. اندازه گیریهای او بر روی حرکت برآونی نشان داد که تئوری انشتین کاملا صادق است. هر چند که این اندازه گیری ها مقدار جدیدی را برای عدد آووگادرو ارائه نمود.

 

تولید ضربه های ملکولی نه تنها حرکت رو به جلو ذرات را در مایع سبب می شود بلکه آنها را به چرخش نیز وا می دارد. تئوری این چرخش توسط انیشتین بیان شده بودولی اندازه گیری این چرخش توسط پرین به انجام رسید.درحین همین اندازه گیری ها بود که وی به عدد جدیدی برای آووگادرو دست یافت. خب نتایج این تحقیقات چیست؟ در دو گرم هیدروژن چندتا ملکول وجود دارد؟

 

خب باتوجه به این سه روش ؛ این جوابها بدست می آیند: ۶۸٫۲ x 1022; 68.8 x 1022; 65 x 1022

کارهای انشتین و پرین قدمهای اولیه در راه شناخت ماهیت ملکولهایی به حساب می آیند که حتی تا پیش از دهه ۱۹۰۰ ناشناخته بودند و عدد آووگادرو دارای مقداری بود که باید بطور تجربی اندازه گیری میشد.در ادامه کار لاشمیتز و پرین ؛ بسیاری از دانشمندان با بکارگیری روشهای مختلف تلاش زیادی را برای رسیدن به مقدار دقیق تری از تعداد ملکولهای موجود در یک مول ماده ، انجام داند ولی تا سال ۱۹۳۳ هنوز به قطعیت مناسبی دست نیافتند. مقاله ویرگو( فیزیکدانی در دانشگاه شفیلد انگلستان) تحت عنوان “Loschmidts Number” منتشره در سال ۱۹۳۳ بیان میدارد که :

این عدد که متناوبا از آن به عنوان عدد آووگادرو یاد می شود بیان دیگری است از عدد لاشمیتز که همان تعداد ملکولهای موجود در یک سانتی متر مکعب از گاز در شرایط استاندارد می باشد.

متاسفانه این تعابیر اغلب ناپایدار هستند. فرضیه مهم آووگادرودر شناسایی تعداد ملکولهای گازهای مختلف در حجم معین ( تحت فشار و دمای یکسان) در سال ۱۸۱۱ فرموله شد و لذا با نام وی درآمیخت؛ اما آووگادرو تخمینی کمی از ثابتهای بالا ارائه ننمود.

اولین تخمین واقعی از تعداد ملکولهای موجود در یک سانتی متر مکعب از گاز ، تحت شرایط استاندارد ، در سال ۱۸۶۵ و توسط لاشمیتززده شد و از این زمان بود که تعداد ملکولها ( اتمها) در یک گرم ملکول(اتم) مورد ارزیابی قرار گرفت.البته بر پایه اکثرمتون علمی آلمانی ، از نقطه نظر کمیتی چنان بر می آید که بجای عدد لاشمیتز بر سانتی متر مکعب باید گفت عدد لاشمیتز بر ملکول (اتم) گرم .

 

لذا تا سال ۱۹۳۳نظریه روشنی که این عدد باید به چه نام معرفی شود ، وجود نداشت. ویرجو ادامه می دهد که در آن سال ۸ تعیین جدا از هم برای کشف مقدار واقعی این عدد ساخته شده بود.( زیرا این عدد پایه ثابت اتمی است که احتمالا مقدارش مهمترین چیز در فیزیک اتمی می باشد). جدیدترین مقدار برای آنچه که ما امروزه آن را عدد آووگادرو می نامیم؛ پراش پرتو ایکسی است که در فاصله شبکه ای فلزات و نمکها سنجیده می شود. در مقاله ویرجو ، کوششهایی را که وی پیش از این در استفاده از این روش به انجام رسانده ، آورده شده است.در کتابهای نوین شیمی عمومی نتایج متاثر از این روشها آورده شده است.مثلا از داده های حاصل از اشعه ایکس ، فرد می تواند معین کند که تیتانیم (TI) دارای ساختمانی با هسته مرکزی مکعب شکل ( یعنی دو اتم تیتان برای هر سلول) بوده و طول هر گوشه آن ۳۳۰٫۶ پیکومتر است. همچنین می توان دریافت که چگالی فلز تیتان ۴٫۴۰۱ گرم بر سانتی متر مکعب است.تعداد مولکولهای تیتان در یک مول از آن (۴۷٫۸۸ گرم) یعنی عدد آووگادرو را می توان به صورت زیر محاسبه نمود:

امروزه بهترین مقدار که همانا ۶٫۰۲۲ ۱۴۱ ۹۹ x 1023 mol-1 اتم بر مول است ؛ بهترین مقدار متوسطی است که از بهترین روش ممکن بدست آمده است. تحصیل تجربی این عدد کار بسیار مشکلی است و باید گفت که در حال حاضر ۸ عدد مختلف برای عدد آووگادرو از روشهای تجربی بدست آمده است.

 

ماهیت واقعی شیشه کشف شد

 ۵۰‬ سال تلاش دانشمندان به ثمر نشست: ماهیت واقعی شیشه کشف شد

 

دانشمندان دانشگاه بریستول از برکت پیشرفت عظیم در شناخت ماهیت شیشه، این تصور ساخت وسایل مختلف از شیشه را در واقعیت ترسیم کردند.

به گزارش فیزورگ، مانند خودروها در راهبندان،در شیشه اتم‌ها نمی‌توانند به مقصد برسند زیرا مسیر ، توسط اتم‌های کناری بسته شده و در نتیجه اتم‌ها بسیار آهسته و کند حرکت می‌کنند و به همین دلیل شیشه هرگز کاملا یک جامد حقیقی نمی‌شود.
اکثر دانشمندان بیش از ‪ ۵۰‬است که سعی کرده‌اند به ماهیت شیشه پی ببرند.

این فعالیت‌ها تا کنون بر روی تلاش برای شناخت این راه بندان متمرکز بود اما اکنون دکنر پدی رویال از دانشگاه بریستول و همکارانش از استرالیا و ژاپن نشان داده‌اند که این مشکل واقعا در مقصد قرار دارد و نه در خود راه بندان.
نتایج این تحقیقات در نشریه نیچر متریال منتشر شده است.
این گروه تحقیقاتی نشان داده است که شیشه به خاطر تشکیل ساختارهای اتمی خاصی در آن هنگام خنک شدن یعنی زمانی که اتم‌ها به مقصد می‌رسند، جامد نیست.
رویال افزود برخی مواد زمانی که خنک می‌شوند به صورت بلور در می‌آیند و اتم هایشان در الگوی بسیار منظمی موسوم به شبکه چیده می‌شود.
اگرچه شیشه می‌خواهد کریستالی باشد اما زمانی که خنک می‌شود اتم‌ها در یک چیدمان تقریبا تصادفی قرار می‌گیرند که این امر مانع شکل‌گیری یک شبکه منظم می‌شود.
سر چارلز فرانک از دانشکده فیزیک دانشگاه بریستول در دهه ‪ ۱۹۵۰‬گفت چیدمان این گیرافتادن می‌تواند آیکو ساهدران ( جسم ‪ ۲۰‬وجهی که هر وجه به شکل مثلث است) را شکل دهد اما در آن زمان نتوانست این یافته خود را به صورت تجربی نشان دهد و اکنون دانشمندان تصمیم گرفتند این آزمایش را رویال گفت این آزمایش را به منظور اثبات گفته‌های وی انجام دادیم.
مشکل این است که به خاطر کوچکی بسیار نمی‌توان آنچه را بر اتم‌ها در هنگام خنک شدن می‌گذرد مشاهده کرد.
از این رو با دانشمندان از ذرات خاصی موسوم به کلوئیدها استفاده کردند . اندازه کلوئیدها که اتم‌ها را تقلید می‌کنند در حدی است که با استفاده از پیشرفته‌ترین میکروسکوپها می‌توان آنها را مشاهده کرد.
پژوهشگران سپس برخی از این ذرات را خنک و آنچه را که روی می‌دهد مشاهده کردند.
محققان دریافتند ژلی که این ذرات شکل می‌دهند نیز می‌خواهند کریستالی شوند اما به خاطر شکل‌گیری ساختارهای ‪۲۰‬وجهی مانند، قادر به این کار نیستند واین درست همان چیزی بود که فرانک در ‪ ۵۰‬سال پیش پیش بینی کرده بود.
شکل‌گیری این ساختارها موجب گرفتار شدن مواد می‌شود و توضیح می‌دهد که چرا شیشه، نه مایع است و نه جامد و فقط شیشه است.

 

منبع : ایرنا